MUSEO MILITAR DE LA CORUÑA

EXPOSICIÓN SOBRE " MANADAS DE LOBOS, LA GUERRA SUBMARINA EN GALICIA, 1939-1945"

DEL 2 DE JUNIO AL 30 DE AGOSTO DE 2009

O Atlas ten un duplo obxectivo: por unha parte, contribuír á difusión da riqueza patrimonial e arqueolóxica galega entre o público xeral; por outra, serlle útil aos especialistas en futuras investigacións arqueolóxicas. Cada volume presentará mapas de concellos e temáticos, artigos de análise das principais actuacións arqueolóxicas na comarca, o listado de xacementos e indicios arqueolóxicos e a relación de actuacións arqueolóxicas desenvolvidas na zona.

O volume correspondente a Fisterra data en 188 os xacementos arqueolóxicos na comarca. Destes, 92 atópanse en Dumbría, 60 en Muxía, 21 en Cee, 12 en Fisterra, 2 en Corcubión e 1 entre Cee e Fisterra.

É notable a ampla presenza de xacementos megalíticos. Os 144 túmulos ou mámoas supoñen o 77% do rexistro arqueolóxico da comarca. Algunhas necrópoles destacan polo número de túmulos que as conforman, como as dos Forniños, Sino e Campo das Pulgas en Dumbría e as de Prado das Minas e Ponte Agranzón en Muxía.

Na comarca atópanse 29 castros. O resto de xacementos arqueolóxicos componse por 2 exemplos de arte rupestre, o xacemento romano de Moraime (Muxía), 8 xacementos medievais, 2 de época moderna e 2 de datación indeterminada.

A publicación recolle a relación de actuacións arqueolóxicas na comarca desenvolvidas entre 1986 e o 2008. Neste período realizáronse 80 intervencións, cunha actividade especialmente intensa nos últimos anos. Entre 2005 e 2008 fixéronse 36 actuacións, o 45% do total.

Algunhas das intervencións máis destacadas son analizadas con detalle: o xacemento romano-medieval de Moraime (Muxía), as prospeccións submarinas na ría e seo de Corcubión, as escavacións das mámoas de Prado do Rei e Pedra do Boi (Dumbría) e os traballos arqueolóxicos na ermida de San Guillerme de Fisterra.

Actuacións arqueolóxicas 2007

A Dirección Xeral de Patrimonio Cultural vén de editar tamén o catálogo de "Actuacións arqueolóxicas 2007". Por segundo ano consecutivo reúnense nunha publicación as accións no eido arqueolóxico desenvolvidas ao longo da anualidade.

Os responsables de cada actuación resumen nun artigo o desenvolvemento, contido e conclusións do traballo realizado, acompañando o texto con fotografías, debuxos, planos, etc. Na publicación recóllense actuacións de escavación, conservación e posta en valor en xacementos arqueolóxicos, actuacións arqueolóxicas en proxectos de restauración do patrimonio construído, actuacións preventivas no ámbito urbano, rural, e no medio subacuático, e labores de inventario e catalogación.

Para descargar o Atlas Arqueolóxico de Fisterra pincha AQUI

Había sospechas, pero ahora son evidencias, o, al menos, indicios muy poderosos: Bajo la superficie de la parroquia de Brandomil, en Zas, esconde uno de los grandes asentamientos romanos de Galicia. Al margen de las grandes ciudades (Lugo, Braga), el núcleo de Brandomil podría equipararse, según el arqueólogo Juan Naveiro López, a los de Brigantium e Iria Flavia, ambos en el actual occidente coruñés. En concreto, en las conclusiones del informe de los trabajos se define como «el núcleo urbano más occidental del área lucense. Sin duda, desde aquí se conectaba con todos los asentamientos costeros del finisterre galaico».

Naveiro es el director de la intervención arqueológica (catas, sondeos, excavaciones) que, a lo largo de dos meses, ha sacado a la luz el pasado de la localidad. Esta intervención ha sido posible gracias al proyecto de cooperación Vías Atlánticas, que en la provincia ha coordinado y gestionado la Diputación de A Coruña, y gestado para sacar a la luz las antiguas vías que atravesaban el noroccidente hispánico.

Ese pasado de Brandomil que ahora sale a la luz revela huellas que datan del siglo I y también del siglo IV (el abanico podría ser incluso más amplio), lo que prueba que el asentamiento se prolongó en el tiempo. La investigación ha permitido delimitar en unas 25 hectáreas la superficie del antiguo núcleo. Ha aparecido una enorme cantidad de material: monedas, cerámicas africanas de diversas épocas; piezas rotas, aunque recuperables, joyas como un anillo de jaspe, vidrios decorados con hilos aplicados...

Pero hay mucho más que materiales. «La arquitectura también muestra estructuras constructivas relevantes, tanto domésticas (pavimentos, puertas, columnas) como públicas (columnata monumental, balneario), además de edificios de carácter religioso o funerario (templete con ara, placas y frontón de mausoleos)», según las consideraciones del informe. Gracias a estos y otros datos, los científicos consideran que, en la antigua Brandomil, pudieron estar establecidos miembros de la Administración imperial.

Además, los trabajos ponen de manifiesto la existencia de un antiguo camino, posible vía romana secundaria, que «fue sin duda fundamental para la conexión con la zona costera, la tierra de los Nerios. Como demuestra el puente medieval, después quedó integrada en el camino de Santiago a Fisterra como una de las principales alternativas.

Ese camino puede verse durante un buen trecho, en el que se han practicado desbroces. La vía pasa por el lugar que en Brandomil conocen como Pedra do Altar, lugar que la memoria histórica ha identificado como zona del «afundimento» del antiguo pueblo, y en el que el hallazgo de restos, incluso en superficie, a lo largo de los siglos, ha sido abrumadora, señala Naveiro en el trabajo que ha presentado en la Diputación. (Fuente: La Voz 17/02/2008)

As visitas organizaranse por grupos cun máximo de 25 persoas, en quendas de media hora e con guía. Debido ás limitacións de espazo é imprescindible solicitar a visita ao Museo do Mar, entidade que xestiona o centro arqueolóxico. "Salinae" tamén acollerá visitas didácticas para escolares ou colectivos interesados, principalmente en horario lectivo e cun percorrido dunha hora de duración. O teléfono para grupos é o seguinte: 986247750.

Este xacemento constitúe un exemplar único: unha saíña romana de grande antigüidade, datada nos séculos I e III, e que chegou ata os nosos días nun bo estado de conservación. A súa posta en valor tamén redunda na súa singularidade, xa que se atopa no soto dun edificio destinado a servizos sanitarios.

O xacemento saíu á luz durante as obras de construción do Centro de Saúde da rúa Rosalía de Castro, entre 1998/99, o que levou consigo a continuidade dos traballos arqueolóxicos que foron poñendo de manifesto a relevancia dos restos así como o seu bo estado de conservación.

Debido ao seu elevado valor patrimonial, a Dirección Xeral de Patrimonio Cultural decidiu conservar "in situ" os restos, modificar o proxecto construtivo do ambulatorio e poñer en valor as saíñas. Así, Cultura investiu un total de 1.400.000 euros na posta en valor e proxecto museográfico deste xacemento creando un centro de interpretación no soto do propio edificio onde se sitúa o centro de saúde.

A técnica da obtención do sal

Este centro arqueolóxico permitirá aos visitantes facer un percorrido guiado pola salina, dotada con recursos didácticos que explican o proceso de obtención do sal a comezos da nosa era. A sala conta ademais con material expositivo que afonda noutros sistemas para conseguir este condimento e os usos que se lle daban os romanos na súa vida cotiá: salgadura, salsas, e incluso unha parte do soldo.

A superficie do xacemento ocupa 300m2, cunhas dimensións de 28 metros de ancho e 11 de alto, e está distribuído en 3 chanzos. Neste espazo, dividido en varias cubetas, pódense distinguir as distintas partes dunha salina: os depósitos, cavidades profundas onde se acumulaba a auga do mar; zonas de evaporación, de menor altura para que a auga puidera quentarse; e as parcelas destinadas á cristalización do sal.

Esta salina, xunto con outros restos da época aparecidos nas súas inmediacións (estelas funerarias e aras romanas), así coma outros xacementos xa consolidados confirman a importancia de Vigo como asentamento romano.

DESCARGAR FOLLETO